Sinds enige jaren in opkomst: de stemwijzer of kieswijzer, die steevast opduikt bij elke verkiezing op regionaal, nationaal, europees en gemeentelijk niveau. Terwijl ik me nog nét kan herinneren dat er ooit lange kolommen, twee pagina’s breed in de krant stonden met standpunten van deelnemende partijen achter een fikse rij stellingen, met evenzoveel kortere artikelen waarin standpunten nog wat verder in werden onderbouwd. Uren was ik ermee zoet om uit te zoeken met welke partij ik het meeste eens was, want met één partij het 100% eens zijn kon niet en kan nog steeds niet. Gelukkig maar!
Nu duurt het invullen van een stemwijzer een paar minuten, waarna de uitslag meteen bekend is. Dertig vragen met ja of nee beantwoorden. Vragen die veelal niet eens met een ja of nee te beantwoorden zijn, maar eerder met “ja, tenzij”, “ja, mits”, “nee, tenzij” of nee, mits…. maar voor nuancering is in de stemwijzer geen plaats! Te lastig? Te moeilijk? En wie leest na het verkrijgen van het eindresultaat nog de standpunten die de partijen, de invullers van de vragen hebben gegeven? Hoeveel mensen toetsen die nog aan hun eigen mening?
Ik vermoed dat een minderheid van de kiezers de moeite neemt om zich af te vragen of de uitslag van de stemwijzer wel klopt, maar dat een grote meerderheid er klakkeloos vanuit gaat dat de stemwijzer gelijk heeft. Tekenend in dit geheel zijn dan ook de vele verontwaardigde tweets van mensen die een stemwijzer hebben ingevuld en een partij krijgen voorgeschoteld waar ze helemaal geen band mee of zelfs sympathie voor hebben. De stemwijzer zaait hierdoor meer twijfel dan dat het een keuze makkelijker maakt.
Elke enquêteur, elke interviewer kan bevestigen dat een gewenst antwoord verkregen kan worden door de manier waarop een vraag gesteld wordt. Daaroverheen komt nog de gekleurde bril van degene die de standpunten van de partijen vertaalt in simpele nee’s en ja’s. Kortom: niks is zo manipuleerbaar als een stemwijzer. En daarom vind ik stemwijzers een volksverlakkerij, die onder het credo van neutraliteit en objectiviteit de verkiezingsuitslagen enorm kunnen beïnvloeden.
Ik vind dit genoeg redenen om stemwijzers geheel af te schaffen en terug te keren naar het lezen van programma’s, of desnoods samenvattingen. Na de stemmachine kan wat mij betreft ook de stemwijzer bij het grofvuil.
